ADV-2026-06

Advies Vlaamse energietaxshift

We gaven ons advies over ontwerpwetgeving die in 2028 een taxshift invoert van elektriciteit naar fossiele verwarmingsbronnen. Die Vlaamse energietaxshift bestaat uit drie verschuivingen:

• Nu moeten alle elektriciteitsleveranciers elk jaar een bepaald aantal warmtekrachtcertificaten (WKC’s) aankopen en inleveren bij de Vlaamse Nutsregulator (WKC-quotumverplichting). De taxshift verschuift die verplichting naar de leveranciers van fossiele verwarmingsbrandstoffen, zoals aardgas en stookolie. De elektriciteitsdistributienetbeheerders kopen niet langer WKC’s op, die taak verschuift naar de aardgasdistributienetbeheerders.
   
• De elektriciteitsdistributienetbeheerders hebben een aantal openbaredienstverplichtingen (ODV’s) rond rationeel energiegebruik. Zo keren ze premies uit voor energiebesparende maatregelen in gebouwen. De Vlaamse overheid financiert nu die verplichtingen. De taxshift verschuift die financiering naar de aardgasdistributienetbeheerders en een bijdrage op afnamepunten op het aardgasnet.
   
• Die nieuwe ‘bijdrage op afnamepunten op het aardgasnet’ vervangt de huidige ‘bijdrage Energiefonds’ op afnamepunten op het elektriciteitsnet (midden- en hoogspanning). Die vervangende bijdrage komt er voor niet-residentiële afnamepunten, vanaf een bepaald gasdebiet.

Wel formuleren we in ons advies een aantal belangrijke bezorgdheden bij de concrete uitwerking van de voorgestelde energietaxshift: 

• De taxshift is een complex samenspel van drie verschillende verschuivingen. We zijn vooral bezorgd over de verschuiving van de WKC-quotumverplichting naar leveranciers van fossiele verwarmingsbrandstoffen. De huidige voorstellen zijn  praktisch niet uitvoerbaar op vlak van gegevensverzameling en controle. Zonder een werkbaar systeem vrezen we dat de taxshift zijn doel mist.
   
• Ook met de taxshift worden de kosten van ODV’s nog altijd doorgerekend via de distributienettarieven. Alleen verschuift de doorrekening van de elektriciteitsnettarieven naar de aardgasnettarieven. We herhalen ons jarenlange standpunt dat ODV-kosten niet thuishoren in nettarieven. Die kosten worden beter gefinancierd via algemene overheidsmiddelen, een afzonderlijke heffing of een apart ODV-tarief. Zo blijven beleidskeuzes over de kostenverdeling over gezinnen en bedrijven bij de beleidsmakers.
   
• We roepen op om voorzichtig te zijn met budgetneutraliteit te beloven voor het gemiddelde gezin. Onze schattingen bevestigen dat die belofte vervuld is kort na de invoering van de taxshift. Maar na 2030 dreigt een gemiddeld Vlaams gezin voor de totale energiefactuur meer te betalen met de taxshift dan in een scenario zonder taxshift.
   
• De Vlaamse taxshift is een stap in de goede richting, maar onvoldoende om warmtepompen structureel rendabel te maken. We raden daarom de Vlaamse Regering aan om prioritair werk te maken van de opkoop van de historische voorraad WKC’s (600 miljoen euro) bij de distributienetbeheerders.